Путешествуем с Ниной Рыбик. Неизвестная Италия (обновлено)

Цудоўна, што ўсё больш беларусаў зараз могуць сабе дазволіць падчас адпачынку ці проста працяглых выхадных, якія, да прыкладу выпалі сёлета на калядныя ці навагоднія святы, наведаць замежныя ці нават заморскія краіны, адпачыць і паглядзець, “а як у іх” – шматлікія турыстычныя фірмы сёння прапаноўваюць самыя разнастайныя туры на любы густ і кашалёк… Другі бок медаля – тое, што іх праграмы падобныя, як браты блізняты: калі Прага – то Карлаў мост і сабор Святога Віта; калі Парыж, то Елісейскія палі, Ейфелева вежа, Манмартр; калі Рым – то Калізей, Пантэон, Рымскія форумы… Не стану спрачацца: гэта абавязкова трэба пабачыць, каб мець уяўленне пра мінулае і сучаснасць горада і краіны, каб мець магчымасць сказаць: і я там быў… Але, пагадзіцеся, для таго, каб чалавеку, які ніколі не быў у Беларусі, зразумець нешта пра нашу краіну, яму недастаткова пабываць у Мірскім замку, Нясвіжскім палацы ці ў Полацкім Сафійскім саборы. Аднак зазірнуць за “турыстычны фасад” краіны ў сярэднестатыстычнага турыста, як правіла, не хапае ні часу, ні магчымасцей: нават гэты самы “фасад” разгледзець не заўсёды выпадае.

Таму лічу вялікай удачай, што частцы нашай групы, якая засталася на некалькі дзён на адпачынак у Італіі, удалося пазнаёміцца з не зусім турыстычнай Італіяй…

Увогуле Венецыянская лагуна складаецца са 118 астравоў і астраўкоў. Але турыстычны бум – і, адпаведна, турыстычныя грошы – асядаюць, як правіла, у самой Венецыі. Недасведчанаму можа падацца, што Венецыя – гэта ўвогуле адзіны італьянскі “горад на вадзе”. Але гэта зусім не так, і нам пашчасціла ўбачыць яшчэ некалькі гэткіх жа, падобных на Венецыю, як дзве кроплі вады – і пры гэтым абсалютна непадобных. Яны пазбаўлены венецыянскай турыстычнай “гламурнасці”, глянцавасці і жывуць сваім звычайным будзённым жыццём паселішчаў на вадзе – трэба сказаць, не вельмі лёгкім, бо праблемы ў іх тыя ж, што ў Венецыі, а грашовых паступленняў непараўнальна менш.

Да прыкладу, горад Трэвіза – тыя ж вуліцы-каналы, тая ж маторка каля кожнага дома… Толькі вось венецыянскіх гандол няма – бо няма турыстаў. Вы не паверыце: там няма нават усюдыісных сувенірных лавак з магніцікамі, кубкамі, талерачкамі і іншай непатрэбнай драбязой для выманьвання грошай у тых, хто вырашыў прывезці дахаты з падарожжа “кавалачак Італіі”, зроблены ў Кітаі.

Сама не чакала – але Трэвіза мне спадабаўся нават больш, чым пакінуўшая незабыўны след у душы Венецыя. Менавіта з-за гэтай свайго жыцця “не на паказ”, “нетурыстычнасці”, сапраўднасці. Звычайны, прыгожы, утульны – жылы! – гарадок на вадзе. Па каналах плаваюць не гандолы, а качкі і лебедзі, з балкончыкаў звесілі свае рознакаляровыя пацеркі пятуніі, а на рыбным рынку прадаюць толькі што вылаўленую рыбу самых немагчымых, ніколі не бачаных і не чутых мною відаў. Мясцовая адміністрацыя прыдумала арыгінальнае выкарыстанне водных шляхоў горада – у якасці выстаўкі пад адкрытым небам твораў мастацтва: арыгінальныя скульптуры, у тым ліку і не кожнаму зразумелых сучасных напрамкаў, стаяць прама ў вадзе.

Яшчэ Трэвіза адметны тым, што гэта – радзіма знакамітага італьянскага торта цірамісу, які зараз можна купіць і ў Мінску (праўда, наш экскурсавод адразу папярэдзіў, што італьянскае віно, паста, кава і г.д., купленыя ў Беларусі, нават дакладна той жа маркі і сорту – гэта зусім не тыя ж, што прадаюцца ў Італіі, хоць і каштуюць яны ў нас у разы даражэй).

А яшчэ ў незнакамітым горадзе Трэвіза ў самым звычайным храме кожны жадаючы можа, колькі яму захочацца, сузіраць карціны Тыцыяна. Вось так, абсалютна бясплатна, прыйсці ў царкву і любавацца імі хоць зранку да вечара – калі, вядома, часу хапае.

У нас, на жаль, як заўсёды і ўсюды, не хапала… Бо наперадзе нас чакала спатканне з Ранкада…

Ранкада – гэта замак эпохі Адраджэння, пабудаваны ў 16 стагоддзі (а вы пра спатканне з кім падумалі?), дзе некалі жылі сапраўдныя венецыянскія дожы. Пра тыя часы нагадвае сярэдневечнай архітэктуры велічная каменная віла, якая зараз – рэдкі выпадак! – выкарыстоўваецца не толькі як музей (хоць і не без гэтага), але і як жылы дом для сучасных гаспадароў (пра іх – крыху пазней) і нават аб’ект агратурызму. Уяўляеце: любы жадаючы можа зняць тут нумар на дзень-другі, каб адпачыць за тоўстымі каменнымі сценамі ад надакучыўшай мітусні сучаснага супердынамічнага свету, адчуць сябе амаль што венецыянскім дожам. Альбо адзначыць сямейнае свята, вяселле ці дзень нараджэння ў антуражы эпохі Адраджэння.

Праўда, наконт “любога” я пагарачылася: каштуе такі “агратурыстычны” начлег як нумар у пяцізоркавым атэлі. Зрэшты, калі б у мяне была магчымасць выбіраць паміж пяцізоркавым атэлем і вілай Джусцініані – я б выбрала апошнюю. Але такой магчымасці ў мяне – як, падазраю, і ў вас, мае шаноўныя чытачы, – няма, таму будзем лічыць, што мы не вельмі і хацелі…

Адметнасць вілы – не толькі цудоўны ў сваёй непаўторнасці замак, роўненькі, бы пад лінеечку пастрыжаны газон і незвычайныя кусты, але і раскіданыя па тэрыторыі скульптуры харызматычных мужчын. У іх – свая гісторыя. Расказваюць, што адзін з дожаў, адпраўляючыся штодзень у Венецыю для выканання спраў дзяржаўнай важнасці, з пэўнай асцярогай пакідаў дома сваю прыгажуню жонку – і таму наняў ажно трыццаць стражнікаў, каб яны ахоўвалі яе бяспеку, а найперш сачылі за захаваннем супружняй вернасці. Наіўны: стражнікі ж – таксама мужчыны, і нішто мужчынскае ім не чужое… Калі гэта высветлілася самым непрыстойным чынам, усе стражнікі былі пакараны смерцю, а ў сядзібе паставілі скульптуры – каб іншым было ўрокам (пра лёс нявернай жонкі гісторыя чамусьці маўчыць). Так што ў іх там, у часы Адраджэння, усё было, як і сёння: і жыццё, і слёзы, і каханне, і рэўнасць, і помста… Чым больш жыву, тым больш пераконваюся, што чалавецтва за час свайго існавання па сутнасці сваёй не змянілася.

А зараз на віле жыве самы сапраўдны барон з роду Бесеці – нашчадак знатнага роду, які набыў прыходзячую ў заняпад вілу напачатку мінулага стагоддзя і надаў ёй другое жыццё. Ужо ў тыя часы наяўнасці дваранскага тытула для паспяховага жыцця было мала, не кажучы ўжо пра сучасныя, і барон заняўся вырошчваннем вінаграду і вырабам віна – і тое, і другое ў яго атрымалася цудоўна, і сваім нашчадкам ён перадаў не толькі імя і тытул, але і паспяховы бізнес, які сённяшні ўладальнік замка Ранкада паспяхова развівае. Нам паказалі, як расце вінаград, з якога літаральна праз некалькі дзён павінны былі пачаць ціснуць сок. Які затым ў спецыяльных 500-літровых бочках, зробленых абавязкова са славенскага дуба, паціху ператвараўся ў віно, якое затым разліваецца ў меншыя, 200-літровыя бочкі, зробленыя ўжо з французскага дуба і абпаленыя знутры – дзеля спецыфічнага водару, з гэтай жа мэтай, дарэчы, пры мыцці бочак не выкарыстоўваюцца  ніякія мыйныя сродкі – іх толькі апалоскваюць халоднай вадой. Затым віно даспявае доўгія месяцы і нават гады… А вы думалі, што праз тыдзень, як выціснулі сок, ужо і віно піць можна? Аказваецца, у гэтым працэсе ўсё яшчэ даўжэй, чым у казцы пра лёгкі хлеб…

А пасля ўсяго нас завялі ў святую святых вілы Джусцініані… Не, у дадзеным выпадку я маю на ўвазе не царкву, дзе некалі размаўлялі з Богам венецыянскія дожы, хоць туды таксама вадзілі, а вінныя склепы, дзе захоўваецца гонар і багацце барона Бесецці. І нават расказалі – у агульных рысах, без сакрэтаў, да выведвання якіх мы, па праўдзе кажучы, не вельмі і імкнуліся, – пра тэхналогію прыгатавання знакамітага прасека і іншых чырвоных, белых і ружовых він, якія пастаўляюцца ў самыя дарагія рэстараны і вінатэкі свету. І нават прапанавалі прадэгусціраваць некалькі найбольш папулярных сартоў іх.

…І я зразумела, чаму да гэтага часу не з’яўлялася асаблівай аматаркай віна: проста мне не даводзілася каштаваць сапраўднае, італьянскае!

Што ж, як кажуць, лепш пазней, чым ніколі…