Прыхаджане альхоўскай царквы святога Іліі – пра сябе і свой храм
У традыцыйна каталіцкім астравецкім краі толькі тры праваслаўныя храмы, і ўсе яны з так званых навадзелаў.
Чвэрць стагоддзя таму была асвечана першая ў раёне царква Святых апосталаў Пятра і Паўла ў Астраўцы.
Праз 10 гадоў дачакаліся свайго храма праваслаўныя вернікі Альхоўкі і навакольных вёсак: новапабудаваная царква была асвечана ў гонар Святога прарока Іліі.
А на Ражаство 2011 года першае богаслужэнне адбылося ў варнянскай царкве свяціцеля Іаана Шанхайскага і Сан-Францыскага.
Да царквы Святога прарока Іліі ў Альхоўцы ў мяне адносіны асаблівыя. Не скажу, што часта там бываю, але кожны раз, калі пераступаю парог гэтага амаль што цацачнага храма, не пакідае адчуванне, што трапіла ў іншую рэальнасць: усё тут такое маленечкае і такое прыгожае, нібыта казачнае. Святло і цяпло вылучаюць не толькі абразы, але і драўляныя сцены, якія, здаецца, упітваюць кожнае слова малітвы, кожны парыў душы і затым нябачна і бязгучна рэтрансліруюць іх кожнаму, хто заходзіць сюды з чыстым сэрцам. Напэўна, гэта і ёсць намоленасць. І вызначаецца яна не колькасцю дзён, тыдняў і гадоў, на працягу якіх у храме гучыць малітва, колькі яе шчырасцю і адданасцю Богу.Напярэдадні Ражаства я сустрэлася з прыхаджанамі альхоўскай царквы Мікалаем Сяргеем, яго жонкай Валянцінай, яе сястрой Марынай Ульянавай і Таццянай Скаржынскай, якія расказалі пра свой храм, гісторыю яго будаўніцтва і свой асабісты шлях да Бога.
Валянціна Сяргей:
Злева направа: Таццяна Скаржынская, Марына Ульянава, Валянціна і Мікалай Сяргеі
– Кажуць, спачатку было слова… Наша маці, светлай памяці Ніна Яфімаўна Яновіч, і яе каляжанка Нона Васільеўна Севасцьян увесь час марылі, што некалі ў Альхоўцы з’явіцца царква. Мама родам з Магілёўшчыны, на Астравеччыну прыехала працаваць, тут выйшла замуж і засталася на ўсё жыццё. Тата, Іосіф Браніслававіч, быў католікам. Яны вянчаліся ў міхалішкаўскім касцёле і нас, траіх дачок, там хрысцілі. Але мама ніколі не выракалася сваёй веры, і тата гэтаму не працівіўся.На вялікія святы мама заўсёды ездзіла ў царкву ў Вільнюс, калі мы з сёстрамі падраслі, і нас час ад часу брала. На каталіцкія Ражаство і Вялікдзень мы хадзілі ў госці да бабулі, татавай маці, а праваслаўныя святы адзначалі дома – проста, па-хатняму.
Калі ў Астраўцы з’явілася праваслаўная абшчына, а потым прыслалі святара айца Паўла Варановіча, мы сталі ездзіць спачатку ў той невялікі малельны домік, што стаяў на беразе Лошы, а затым у новапабудаваную царкву. І бацюшка да нас у Альхоўку прыязджаў: яйкі і кулічы на Пасху асвячаў, магілкі на Радуніцу, па якой іншай патрэбе. Мама і Нона Васільеўна заўсёды прасілі: пабудуйце ў нас царкву!
Мы з сёстрамі лічылі сябе праваслаўнымі. У царкву хадзілі, да споведзі, да прычасця. Калі айцец Павел даведаўся, што мы хрышчаныя ў касцёле, сказаў: «Што ж вы мяне ў грэх уводзіце?» І благаславіў перайсці ў праваслаўе. Памятаю, зіма была, царква тады не ацяплялася, у хрысцільні холадна, а нам трэба разуцца, зняць верхняе адзенне, каб бацюшка зрабіў мірапамазанне… Такое своеасаблівае выпрабаванне… Вытрымалі – душэўным цяплом сагрэліся!
Мікалай Сяргей:
На службе айцец Вячаслаў Шасцітка і Мікалай Сяргей
– У мяне крыху іншая сітуацыя. Я родам з Вілейскага раёна, бацькі праваслаўныя, і я хрышчаны ў царкве. Праўда, храм знаходзіўся далёка ад нас, ажно за 35 кіламетраў. Але мама вельмі набожная была, хадзіла ў царкву амаль што кожную нядзелю. І нас, дзяцей, хоць раз ці два на год вадзіла да споведзі і да прычасця. У такі дзень падымаліся раным-раненька. Частку шляху, калі пашанцуе, падвязуць, а кіламетраў 15 трэба пехатой ісці. Пакуль дойдзеш – ног не чуеш…
Пасля школы вучыўся чатыры гады, затым яшчэ ў арміі тры служыў. Прыехаў у Альхоўку на кардонную фабрыку галоўным энергетыкам, тут і Валянціну сваю сустрэў.
Калі было вырашана будаваць царкву ў Альхоўцы, нам моцна дапамог Георгій Бойка. Яго бацькі жылі ў Вільнюсе, а каля Альхоўкі ў іх дача, яны часта тут бывалі. Яго маці добра ведала маю цешчу, яны сябравалі. Георгій быў веруючы чалавек, стасаваўся з айцом Паўлам. Ён і стаў асноўным спонсарам будаўніцтва. Шмат дапамог матэрыяльна.
Хоць па меры магчымасці ўсе дапамагалі. Закладку фундаменту фабрыка спансіравала, Варановіч тады яшчэ быў дырэктарам. Але фундамент гады чатыры стаяў закансерваваны: не было сродкаў працягваць будаўніцтва. Нават удзельнікі духоўна-асветніцкай экспедыцыі «Дарога да святыняў», якая ў 1998 годзе прайшла па тэрыторыі раёна, якія завіталі ў Альхоўку, маліліся не ў храме (яго яшчэ не было), а на падмурку будучай царквы.
А потым неяк з міру па нітцы… За сродкі Георгія Бойкі лес купілі, ацыліндравалі. Мецэнат з Мінска прафінансаваў дах. Людзі дапамагалі – і праваслаўныя, і католікі не адмаўлялі, калі прасілі. Многае на будаўніцтве храма зрабілі Валерый Ожэг, Віктар Кардзіс, Алег Баркоўскі.
У 2009 годзе ўладыка Гурый асвяціў нашу царкву ў гонар Святога прарока Іліі. Айцец Павел ужо быў моцна хворы, але яшчэ правёў у храме першую літургію. Ахрысціў дзіцятка і нашу сённяшнюю актыўную прыхаджанку Наталлю Мароз: мы ёй прапанавалі спяваць у хоры, а яна кажа: «Дык я ж не хрышчаная!»
Выправілі.
2009 год, Альхоўка. Асвячэнне царквы ў гонар Святога прарока Іліі.
– Дзякаваць Богу, і мама дачакалася ажыццяўлення сваёй мары. Праўда, да царквы ўжо дайсці не магла, на асвячэнне яе прынеслі… І потым, калі ў нас з’явіўся свой святар Вячаслаў Шасцітка, ён амаль кожную нядзелю прыходзіў спавядаць яе і прычашчаць. І адпявалі яе ў нашым храме…
Пакуль не было царквы ў Альхоўцы, айцец Павел Варановіч асвячаў кулічы прама на вуліцы
– Айцец Вячаслаў пакінуў незабыўны след у нашым храме і нашых душах. Ён быў у альхоўскай царкве першым святаром, а мы ў яго духоўнай практыцы – першым прыходам. Мы вельмі яго любілі. Малады, а такі мудры і добры. Ён нас усяму навучыў, мы ж нічога не ведалі толкам. Хор у нас стварыў. І ўяўляеце, мы, звычайны хор невялічкай сельскай царквы, перамагалі на абласных конкурсах духоўных песнапенняў!
Айцец Вячаслаў пакінуў незабыўны след у альхоўскім храме і душах прыхаджан
Мы і сёння памятаем свайго першага святара і падтрымліваем з ім стасункі. Часам ён да нас прыязджае на святы – гэта заўсёды вялікая радасць.Марына Ульянава:
– У хоры спяваем я, мая сястра Таццяна Гваздова, Таццяна Скаржынская, Наталля Мароз. А рэгентам у нас Таццяна Ярмак. У Таццяны Уладзіміраўны музычная адукацыя, кіраўнік яна прафесійны. І мы ўсе адносіліся з душой да храма і да сваіх песнапенняў. Таму, напэўна, і атрымлівалася.
Айцец Вячаслаў параіў мне паступаць у Слонімскае духоўнае вучылішча. Я пагадзілася – спадзявалася, што там навучаць духоўным песнапенням. Але рэгентаў і іканапісцаў вучаць на стацыянары, а на завочным – толькі катэхізатараў. Паступаць у 47 гадоў на стацыянар неяк не выпадала. (Усміхаецца). Чатыры гады вучылася я ў вучылішчы і атрымала спецыяльнасць катэхізатара. Цяпер вельмі задаволена: усё, што адбываецца ў царкве, разумею, усё стала на свае месцы. Так што і за гэта дзякуй айцу Вячаславу.
Мікалай Сяргей:
– Пасля айца Вячаслава Шасціткі святары ў нас мяняліся часта: Ігар Пятроўскі, Леанід Чарняеў, Мікалай Уцякалка… Цяпер вось зноў засталіся без духоўніка, перайшлі пад апеку благачыннага Астравецкага благачыння айца Георгія Савіцкага. Дзякуй Таццяне Скаржынскай, якая нас на службу ў Астравец у нядзелю прывозіць. А па суботах бацюшка да нас прыязджае.
Таццяна Скаржынская:
– У славу Божую!
Я таксама да храма няпростым шляхам ішла. Хоць бацькі мае праваслаўныя, але я была не хрышчаная. Калі замуж выходзіла, пахрысцілася ў касцёле – муж быў католікам. І вянчаліся мы ў касцёле, і сына хрысцілі там. А потым жыццё так склалася, што вярнулася я да веры сваіх бацькоў. Дзякуй майму татку, а найперш, вядома ж, Айцу Нябеснаму. Перайшла ў праваслаўе, і сын таксама вярнуўся ў царкву. Цяпер хаджу ў храм, спяваю ў хоры. Тут мая душа!
Цяпер прыхаджан у альхоўскай царкве нямнога: вёска старэе, старажылы адыходзяць у іншы свет, моладзь у храмы не вельмі імкнецца…
Але для тых, хто ёсць, храм – як родны дом, і яшчэ пытанне, які першы: той, у каторым яны жывуць, ці куды прыходзяць пагаварыць з Богам.
