Подготовка к севу: кто выдаёт “паспорта качества” на семена
Пра гэта, а таксама пра тое, як правяраюць насенне культур пад будучы ўраджай, даведаўся карэспандэнт газеты, наведаўшы Астравецкую раённую інспекцыю па насенняводстве, каранціне і ахове раслін.
Гэтую невялікую як па плошчы, так і па колькасці работнікаў арганізацыю можна смела назваць адмысловым раслінаводчым судом: менавіта райінспекцыя пасля дэтальнай, уважлівай і акуратнай праверкі матэрыялу выдае пасведчанне аб пасяўных якасцях ці паведамленне аб адмове ў яго выдачы.
Спрытнасць рук вызначае ўсходжасць насення
Ад якасцей пасяўнога матэрыялу шмат у чым залежыць будучы ўраджай, хоць з улікам кліматычных асаблівасцей апошніх сезонаў уплыву надвор’я на яго таксама нельга адмаўляць.Праверка якасці насення – абавязковая дзяржаўная працэдура. У інспекцыю паступае адпаведная заява. Зрабіць гэта могуць не толькі сельгаспрадпрыемствы ці фермерскія гаспадаркі, але і індывідуальныя прадпрымальнікі, якія займаюцца рэалізацыяй насення.
Спецыялісты інспекцыі самастойна выязджаюць у КСУПы і саўгас і адбіраюць неабходны матэрыял у адпаведнасці з рэгламентам. Па вызначанай методыцы бярэцца сярэдняя проба. Для кожнай культуры – свая вага.
– Адбіраем адзін кілаграм насення для праверкі на чысціню і 200-250 грамаў – на вільготнасць і заселенасць шкоднікамі, – расказала вядучы аграном – дзяржаўны інспектар Святлана Грыцкевіч. – Другая проба павінна быць праверана на працягу двух сутак для дакладнасці звестак і паказчыкаў. На правядзенне першай адводзіцца месяц. Наша задача – даць аб’ектыўную адзнаку па некалькіх параметрах.
– Адзін з самых важных этапаў – праверка насення на ўсходжасць. Для кожнай культуры існуе свая ложа прарошчвання. Напрыклад, для збожжавых – гэта пясок, для траў – фільтравальная папера. Для дакладнасці адлічваецца 400 зярнят – чатыры пробы па 100 штук у кожнай, – працягвае Святлана Грыцкевіч. – Потым ёмістасці змяшчаем у тэрмастат, дзе створаны ідэальны тэмпературны рэжым для прарастання зярнят. Для збожжавых – гэта 20 градусаў, для грачыхі – да 30. Калі гэта насенне нядаўна ўбранай культуры, то папярэдне мы яго змяшчаем у холад пры тэмпературы 10 градусаў на трое сутак.
У кожнай культуры свой тэрмін для «прабуджэння»: калі ў збожжавых гэта тыдзень, то ў траў ажно тры. Усходжасць для эліты збожжавых павінна быць не меншай за 92%, для першай рэпрадукцыі – не меншай за 90%.
Цікава, што матэрыял азімых культур правяраецца літаральна адразу пасля ўборкі. Усходжасць у гэтым выпадку не вызначаецца, таму што зярняты знаходзяцца ў стане спакою. Спецыялісты праводзяць аналіз на жыццяздольнасць.
– Для гэтага дзве пробы, кожная па 100 штук, замачваем у вадзе на 15-18 гадзін. Потым разразаем зярнятка, каб быў бачны зародыш, і змяшчаем яго на 10-15 хвілін у спецыяльны раствор. У залежнасці ад ступені афарбоўкі падлічваем жыццяздольнасць у працэнтах, – патлумачыла інспектар.
Атрыманыя звесткі заносяць у аўтаматызаваную інфармацыйную сістэму «Насенне-эксперт». Праграма аналізуе даныя і робіць вынік: адпавядае партыя насення дзяржаўнаму стандарту ці не. На аснове гэтага фарміруецца дакумент: пасведчанне аб пасяўных якасцях ці паведамленне аб адмове ў яго выдачы.
Сланечнік і цікавы выпадак
За 20 гадоў работы ў насеннай інспекцыі здараліся розныя сітуацыі. Святлане Грыцкевіч найбольш запомніўся адзін выпадак.Неяк у саўгасе «Падольскі» вырашылі вырошчваць сланечнік. Яго насенне гаспадарка набыла ў спецыялізаванай арганізацыі, але вырашыла праверыць на ўсходжасць.
– Для прарошчвання гэтай культуры ёсць некалькі варыянтаў ложаў: можна ў пяску ці ў рулонах фільтравальнай паперы. Мы спыніліся на першым спосабе. На здзіўленне, ніводнае семя не прарасло, – прыгадала Святлана Грыцкевіч. – Перасадзілі ў рулоны – і ўсходжасць склала 100%. Саўгаснае поле, дарэчы, у той год таксама было цалкам усыпана сланечнікамі. Так што калі мы не ўпэўнены ў якім-небудзь выніку, то праводзім паўторны аналіз.
Спецыялісты інспекцыі лічаць сваю работу творчай. Кожнае зярнятка трэба ўважліва падлічыць, пры неабходнасці – акуратна разрэзаць, а пры разліку нормы высеву – падлічыць масу адной тысячы насення. Памылкі ў рабоце насенных «суддзяў» мінімальныя, таму што і ад іх вердыкта залежыць, які ўраджай вырасце на нашых палях.
Кампетэнтна
Алена Сяргей, вядучы аграном – дзяржінспектар:
На 3 лютага па раёне забяспечанасць кандыцыйным пасяўным матэрыялам збожжавых і зернебабовых дасягае 166% да патрэбы, ці 2 009 тон. У разрэзе гаспадарак склалася наступная сітуацыя: КСУП «Гудагай» назапасіў 280%, КСУП «Варняны» – 120%, «Гервяты» – 154%, «Міхалішкі» – 123%, саўгас «Падольскі» – 120%.
Падрыхтоўка насення шматгадовых траў адбываецца больш марудна за збожжавыя яравыя. Гэта абумоўлена аб’ектыўнымі прычынамі: многія гаспадаркі здалі яго на ачыстку ў спецыялізаваныя арганізацыі ў абласным цэнтры і ў сталіцы. Упэўнена, што да сярэдзіны сакавіка цалкам закрыем план. Лідар у гэтым накірунку КСУП «Гервяты», дзе назапашана 120%. Паўтаруся, у гаспадарках насенне шматгадовых траў засыпана пад поўную патрэбу, працягваецца яго дапрацоўка.
Адбываецца завоз кукурузы. Набываюць КСУП «Гудагай» – 110% да неабходнага, «Гервяты» – 56%. У «Міхалішках» ёсць лішкі насеннага матэрыялу культуры з мінулага года (амаль 2 тоны). Варта разумець, што гэта цеплалюбівая культура, таму яе тэрміны сяўбы пазнейшыя за збожжавыя.
Віктар Бразевіч, начальнік райінспекцыі:
Напрыканцы студзеня зрабілі адбор маналітаў пшаніцы, трыцікале, ячменю, рапсу. Бліжэй да вясны зробім гэта паўторна, каб канчаткова і больш дакладна вызначыць жыццяздольнасць раслін і выявіць магчымыя захворванні.
